„Wszyscy myślą, że jestem silna / silny”

renataolszewska22
12 godzin temu
3 minut(y) czytania

O pułapce społecznej siły i jej psychologicznych kosztach

To zdanie bardzo rzadko pada wprost. Częściej funkcjonuje w tle , w sposobie działania, w oczekiwaniach otoczenia, w tym, jak dana osoba jest widziana i traktowana przez innych.

Bycie „silną” lub „silnym” brzmi jak komplement. I często nim jest.

Ale w praktyce klinicznej równie często okazuje się rolą, a nie realnym zasobem psychicznym.

Gdy siła staje się etykietą społeczną

Społeczna rola „silnej osoby” a realne potrzeby psychiczne

Społeczna etykieta siły działa podstępnie. Z jednej strony przynosi uznanie, zaufanie i podziw. Z drugiej — zamyka bardzo ważne drzwi.

Osoby postrzegane jako „silne”:

rzadziej słyszą pytanie „czy czegoś potrzebujesz?”,
rzadziej otrzymują realną pomoc,
częściej spotykają się z założeniem, że „poradzą sobie same”.

Niewidzialne koszty bycia „tą silną” / „tym silnym”

W efekcie:

cierpienie staje się niewidzialne,
potrzeby są bagatelizowane,
zmęczenie traktowane jak coś, co trzeba „przejść” albo „wytrzymać”.

Siła przestaje być wyborem. Zaczyna być oczekiwaniem.

„Nie mogę się rozpaść, bo inni na mnie polegają”

Wewnętrzne przekonania osób postrzeganych jako silne

To jedno z najczęstszych zdań wewnętrznych osób, które przez lata pełniły rolę silnych.

Za tą postawą bardzo często stoją:

nadmierna odpowiedzialność za innych,
lęk przed zawiedzeniem lub byciem ciężarem,
przekonanie, że słabość oznacza porażkę.

Odporność z zewnątrz vs. samotność od środka

Z zewnątrz wygląda to jak odporność psychiczna. środka — bywa doświadczeniem samotności w radzeniu sobie.

To stan, w którym:

emocje są trzymane w ryzach,
granice są systematycznie przesuwane,
kontakt z własnym zmęczeniem odkładany jest „na później”.

Tyle że „później” bardzo często przychodzi w formie kryzysu.

Dlaczego to nie jest prawdziwa odporność psychiczna

Czym naprawdę jest odporność psychiczna w psychologii klinicznej

W psychologii klinicznej odporność psychiczna nie oznacza „nigdy się nie łamać”. Nie oznacza też funkcjonowania za wszelką cenę.

Prawdziwa odporność to zdolność do:

regulacji, a nie wyłącznie mobilizacji,
proszenia o pomoc zanim pojawi się przeciążenie,
kontaktu z własną kruchością bez wstydu i samokarania.

Siła oparta na kontroli a siła oparta na regulacji

Siła, która nie dopuszcza słabości, jest w istocie krucha. Bo opiera się wyłącznie na kontroli, a nie na elastyczności i wsparciu relacyjnym.

Cena bycia „tą silną” / „tym silnym”

Długofalowe skutki chronicznej mobilizacji

Osoby, które przez lata były „tą silną” albo „tym silnym”, bardzo często trafiają do terapii dopiero wtedy, gdy:

ciało zaczyna odmawiać współpracy,
pojawia się wypalenie lub objawy psychosomatyczne,
relacje stają się coraz bardziej obciążające,
znika radość, sens i spontaniczność.

Nie dlatego, że są mniej odporne niż inni ale dlatego, że zbyt długo nie miały gdzie się oprzeć.

Siła, która leczy, a nie wyczerpuje

Nowe rozumienie siły psychicznej

Prawdziwa siła psychiczna zaczyna się tam, gdzie:

można powiedzieć „nie daję rady”,
można poprosić, zamiast nieustannie udowadniać,
można być wystarczającym, a nie niezniszczalnym.

Siła oparta na relacji, nie na przymusie

To siła, która:

nie odcina od relacji, ale je pogłębia,
nie wymaga ciągłej mobilizacji,
dopuszcza odpoczynek jako element zdrowia, a nie słabości.

Jeśli to zdanie jest Ci bliskie

Kiedy „bycie silnym” zaczyna kosztować za dużo

Jeśli masz poczucie, że wszyscy widzą Cię jako silną / silnego, a Ty coraz częściej czujesz zmęczenie, ciężar albo samotność to być może nie potrzebujesz być jeszcze silniejsza / silniejszy.

Być może potrzebujesz bezpiecznej przestrzeni, w której nie trzeba niczego udowadniać.

Terapia jako miejsce odzyskiwania prawdziwej siły

Terapia może być miejscem, gdzie siła nie polega na trzymaniu się w całości, ale na odzyskiwaniu kontaktu z tym, co żywe, kruche i prawdziwe.

Jeśli czujesz, że ten tekst jest o Tobie — zapraszam. W uważności. Bez ocen. Z pełnym szacunkiem dla tego, jak długo byłaś / byłeś „tą silną” / „tym silnym”.

Bibliografia – psychologia siły, wstydu i odporności psychicznej - do poczytania

Daring Greatly — o micie siły, wstydzie i odwadze bycia nieidealnym.
The Drama of the Gifted Child — o wczesnym przyjmowaniu roli „silnego dziecka” i jej konsekwencjach w dorosłości.
Attachment in Psychotherapy — o tym, jak styl przywiązania wpływa na zdolność proszenia o pomoc i regulację emocji.
The Body Keeps the Score — o kosztach chronicznej mobilizacji i trzymania wszystkiego „w ryzach”.