„Nie jestem nieszczęśliwa/y ale nie czuję, że żyję”

O odłączeniu od życia, które nie zawsze jest depresją

To zdanie rzadko brzmi dramatycznie. Często pojawia się mimochodem , bez łez, bez alarmu, bez „wielkiego kryzysu”.

A jednak niesie w sobie coś fundamentalnego: utraconą więź z własnym życiem.

Nie chodzi o to, że „jest źle”. Bywa stabilnie. Funkcjonalnie. Poprawnie. Czasem wręcz tak, jak „powinno być”.

A jednak pojawia się doświadczenie, które wiele osób opisuje podobnie: jakbym żyła obok siebie, jakbym była za szybą, jakby mnie tu nie było do końca.

Co to za stan?

W psychologii klinicznej i psychotraumatologii ten rodzaj doświadczenia bywa rozumiany jako:

• odcięcie emocjonalne (emotional numbing) – spłycenie lub brak dostępu do uczuć,

• dysocjacyjne oddalenie – subtelna forma „oddzielenia się” od własnego przeżywania, często po długotrwałym stresie,

• zmęczenie układu nerwowego, który zbyt długo funkcjonował w trybie mobilizacji, czujności albo przetrwania.

  
  

To ważne: to nie zawsze jest depresja. Czasem to strategia ochronna, która kiedyś miała sens.

Jeśli przez długi czas, "czuję że nie żyję" było trudno, zbyt intensywnie, zbyt odpowiedzialnie albo zbyt samotnie to psychika mogła znaleźć sposób, by nie czuć za dużo.

Problem w tym, że mechanizm, który chronił przed bólem, z czasem zaczyna odcinać także od:

• radości,

• ciekawości,

• poruszenia,

• poczucia sensu i „bycia w środku życia”.

• 
  

Dlaczego „weź się w garść” nie działa, kiedy nie czuję że żyję.

W takich stanach nie pomaga:

• mobilizowanie się na siłę,

• pozytywne afirmacje oderwane od ciała,

• presja, by „coś wreszcie poczuć”.

  
  

Układ nerwowy nie wraca do życia na rozkaz. Wraca wtedy, gdy odzyskuje poczucie bezpieczeństwa i kontaktu.

Nie czuję że żyję

Co naprawdę pomaga?

Nie wielkie zmiany. Nie „odkrycie pasji życia”.

Pomaga raczej powolny powrót do doświadczania:

• delikatne przywracanie kontaktu z ciałem (bez forsowania),

• zauważanie mikro-odczuć: co we mnie żyje choć trochę?,

• tworzenie przestrzeni na emocje tak, by nie było zalania ani przymusu.

  
  

Życie bardzo rzadko wraca jako eksplozja. Częściej wraca szeptem.

Jako drobny sygnał:

coś mnie poruszyło, coś mnie obchodzi, coś we mnie odpowiedziało, jestem tu

Jak rozpoznać, że to może być o Tobie?

Subtelne sygnały odłączenia od życia

Nie zawsze towarzyszy temu smutek czy rozpacz. Często są to ciche, mało spektakularne objawy, które łatwo zracjonalizować albo zignorować.

Być może to o Tobie, jeśli:

• funkcjonujesz „poprawnie”, ale bez poczucia wewnętrznego zaangażowania,

• rzadko czujesz radość, ekscytację lub poruszenie — nawet w sytuacjach, które „powinny” je wywoływać,

• masz wrażenie, że przeżywasz życie bardziej w głowie niż w ciele,

• trudno Ci odpowiedzieć na pytanie: czego teraz chcę?, co jest dla mnie ważne?,

• często mówisz „jest okej”, ale czujesz, że to nie jest pełna prawda,

• masz niską tolerancję na bodźce lub przeciwnie — potrzebujesz silnej stymulacji, żeby „coś poczuć”,

• odpoczynek nie przynosi regeneracji, a przyjemność bywa „płaska” albo krótkotrwała,

• masz poczucie oddalenia od siebie, jakbyś była / był obserwatorem własnego życia.

To nie są „błahe sygnały”. To często język układu nerwowego, który mówi: za długo było za dużo albo za długo byłam / byłem sam_a z napięciem.

Ważne rozróżnienie

Ten stan:

• nie oznacza słabości,

• nie świadczy o braku wdzięczności,

• nie musi oznaczać depresji.

  
  

Bardzo często jest efektem:

• długotrwałej odpowiedzialności,

• funkcjonowania w trybie „muszę”,

• przeciążenia emocjonalnego lub relacyjnego,

• historii, w której nie było miejsca na bezpieczne przeżywanie emocji.

  
  

Dlatego wyjście z tego stanu nie polega na mobilizacji, tylko na odzyskiwaniu kontaktu - stopniowo, z uważnością, bez presji.

Terapia jako przestrzeń powrotu do siebie

Jeśli to zdanie jest Ci bliskie to terapia może być miejscem, w którym nie trzeba udowadniać, że „jest wystarczająco źle”.

Wystarczy, że:

• jest pusto,

• jest bezsmak,

• jest daleko od siebie.

  
  

To już jest wystarczający powód, by się zatrzymać i poszukać kontaktu na nowo.

Bez pośpiechu. Bez nacisku na efekty. Z uważnością na układ nerwowy, historię i sens.

Jeśli czujesz, że to o Tobie — zapraszam. Spokojnie. W Twoim tempie. Z szacunkiem dla tego, co było i dla tego, co dopiero ma szansę wrócić.

Bibliografia:

• The Body Keeps the Score – Bessel van der Kolk

• Polyvagal Theory – Stephen Porges

• The Haunted Self – Onno van der Hart, Ellert Nijenhuis, Kathy Steele

• Attachment in Psychotherapy – David J. Wallin